Il 30 ottobre 2024 ricorreva il 212° anniversario della rivolta di Palabanda, ultima sfortunata vicenda della Sarda Rivolutzione, nonché ultimo atto di ribellione contro la monarchia sabauda.
Assemblea Natzionale Sarda (ANS) ha deciso di inviare un appello al Comune di Cagliari in cui chiede di farsi carico della riqualificazione dell’area di Palabanda (alla fine del tratto pedonale del Corso Vittorio Emanuele II) per ciò che attiene il restauro dell’arco e della via omonima e l’acquisizione del terreno adiacente non urbanizzato per realizzare un “giardino della memoria”. Attualmente l’arco che segna l’immissione di via Palabanda sul Corso e le mura ad esso adiacenti versano in uno stato di totale degrado e sono prive di qualunque segno che ricordi un avvenimento di così grande rilevanza storica.
Il fine è di restituire dignità a un luogo cardine della memoria storica cittadina e di tutto il popolo sardo, di rafforzarne la consapevolezza e di parlare alle generazioni future. «Vogliamo fare di Palabanda un luogo della memoria per ricordare tutti i sardi e le sarde che hanno dato la vita e la propria libertà affinché noi fossimo liberi/e; un esempio straordinario di coraggio e di lotta che non dobbiamo dimenticare» dice Riccardo Pisu Maxia, presidente di ANS.
La valle di Palabanda, sita nei pressi dell’Orto Botanico, è infatti la località cittadina nella quale il gruppo di rivoluzionari, poi condannati al carcere o a morte, si riunì la sera del 30 ottobre 1812 nel tentativo di liberare la Sardegna dall’oppressione del dominio sabaudo. «Monumentalizzare l’arco e trasformare il terreno contiguo in un giardino a beneficio del quartiere — spiega ANS nella sua lettera alle istituzioni — avrebbe una funzione di riqualificazione urbanistica, chiuderebbe degnamente l’area pedonale del Corso Vittorio Emanuele e sarebbe il giusto e doveroso tributo alla nostra storia».
Assemblea Natzionale Sarda organizza ogni 28 Aprile, dal 2022, le celebrazioni di Sa Die de sa Sardigna e, proprio sotto l’Arco, ricorda – insieme a Corona de Logu – tutti i martiri della Sarda Rivolutzione. Nell’ultima edizione sono state oltre 200 persone a partecipare alla fiaccolata culminata al Bastione Saint Remy. Si auspica che il Comune accolga l’invito e si possa così valorizzare un luogo importante per la storia della Sardegna.
Per saperne di più sui fatti di Palabanda: Palabanda: cartoline di un sogno
Su 30 de Ladàmine de su 2024 fiat su 212 anniversàriu de sa rebellia de Palabanda, ùrtimu isfortunadu fatu de sa Sarda Rivolutzione, e ùrtimu atu de rebellia contra a sa monarchia sabàuda.
Assemblea Natzionale Sarda (ANS) at detzìdidu de imbiare un’apellu a su Comunu de Casteddu in ue pedit chi su Comunu si fatzat càrrigu de sa ricualificatzione de s’àrea de Palabanda (a s’acabu de su tretu peonale de su Cursu Vittorio Emanuele II) pro su chi pertocat su restàuru de sa Porta e de sa ruga omònima e s’achirimentu de su giassu serente non urbanizadu pro realizare unu “giardinu de sa memòria”. Como sa porta chi signat s’immissione de sa ruga Palabanda a su Cursu e is muros a issu connètidos sunt in un’istadu de degradu totale e sunt privos de cale si siat sinnu chi ammentet un’avenimentu de unatale rilevàntzia istòrica.
Su fine est de torrare dignidade a unu logu càrdine de sa memòria istòrica tzitadina e de totu su pòpulu sardu, de nd’afortiare s’abbistesa e de faeddare a is generatziones benidoras. «Bolimus fàghere de Palabanda unu logu de sa memòria pro ammentare totu is sardos e is sardas chi ant dadu sa vida e sa libertade pròpia pro chi nois esseremus lìberos/e; un’esempru istraordinàriu de coràgiu e de lota chi non devimus ismentigare» narat Riccardo Pisu Maxia, presidente de ANS.
Sa badde de Palabanda, sitiada intro de su chi oe est s’Ortu Botànicu, est difatis sa localidade tzitadina in ue su grupu de rivolutzionàrios, posca cundennados a su càrtzere o a morte, si fiat riunidu su sero de su 30 de Ladàmine de su 1812 cun sa tenta de liberare sa Sardigna dae s’opressione de su domìniu sabàudu. «Monumentalizare sa Porta e trasformare su giassu serente in unu giardinu a benefìtziu de su bighinadu — ispiegat ANS in sa lìtera sua a is istitutziones — diat tènnere una funtzione de ricualificatzione urbanìstica, diat serrare in manera dinna s’àrea pedonale de su Cursu Vittorio Emanuele e diat èssere su tributu giustu e dèghidu a s’istòria nostra».
Assemblea Natzionale Sarda organizat cada 28 Aprile, dae su 2022, is tzelebratziones de Sa Die de sa Sardigna e, ainca est sa Porta, ammentat – paris cun Corona de Logu – totu is màrtires de sa Sarda Rivolutzione. In s’ùrtima editzione sunt istadas prus de 200 is persones chi ant partetzipadu a sa corteu de tedas cun destinu a su Bastione Saint Remy. S’aura est chi su Comunu acollat s’invitu e si potzat gasi avalorare unu logu de importu pro s’istòria de sa Sardigna.
Pro nd’ischire de prus in contu de is fatos de Palabanda: Palabanda: cartoline di un sogno


Un nuovo futuro
idea di rendering





